Những con số ấn tượng
Hiện nay, toàn Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) có khoảng trên 120.000 công nhân lao động các ngành nghề, trong đó, hầu hết là những thợ mỏ khai thác than vùng Quảng Ninh với khoảng trên 80.000 lao động. Còn lại là công nhân, cán bộ các ngành ngành khai thác khoáng sản, hóa chất, điện lực khác đứng chân trên 42 tỉnh thành của cả nước. Đặc điểm của ngành khai thác than, khoáng sản và các ngành nghề như sản xuất điện, hóa chất, cơ khí… trong các đơn vị TKV đều sản xuất 3 ca liên tục. Ca nào công nhân, cán bộ và người lao động cũng được bố trí ăn ca, kể cả cán bộ các phòng ban. Đối với công nhân làm việc tại các vị trí có tính chất đặc biệt như trong hầm lò, ngoài việc ăn ca còn được bố trí ăn thêm bồi dưỡng theo chế độ bồi dưỡng độc hại. Mức ăn ca của mỗi ngành nghề khác nhau. Trong đó, công nhân làm việc trong hầm lò có mức ăn cao nhất lên tới khoảng 60-70 ngàn đồng mỗi suất. Thậm chí cao hơn nếu công nhân ăn được, đảm bảo ăn theo khả năng, theo nhu cầu của từng người để tái sản xuất sức lao động.
Đến nay, đa phần các đơn vị thuộc TKV đã tổ chức cho công nhân làm việc trong hầm lò ăn tự chọn. Những bữa ăn tự chọn được bố trí từ 25-30 món với những thực phẩm như gà luộc, tôm chiên, bò xào, mực xào, lợn quay… như “ăn cỗ”. Chị Phạm Hồng Vân, công nhân nấu ăn tại nhà ăn tự chọn tại Công ty CP Than Mông Dương kể, có những học sinh mới ra trường đi làm, “đánh” cả đĩa gà luộc, nhưng vài hôm sau “ngán” phải chuyển món… Phương châm của các bếp ăn tự chọn tại các đơn vị là bố trí cho công nhân ăn đủ, ăn thoải mái nhưng không được lấy thừa, tránh lãng phí. Ca 1 công nhân vào ăn ca bữa sáng trước khi chuẩn bị vào ca. Ca 2 công nhân cũng ăn đầu ca. Còn ca 3 công nhân ăn bồi dưỡng đầu ca và ăn công nghiệp cuối ca, tức là vào sáng hôm sau, khi tan ca.
Ngoài ăn định lượng đầu hoặc cuối ca, công nhân hầm lò còn được ăn bồi dưỡng độc hại giữa ca. Mỗi ca, công nhân được ăn bánh mỳ, sữa hoặc các thực phẩm khác theo yêu cầu của người lao động. Bữa ăn bồi dưỡng độc hại giữa ca sẽ được mang tận nơi sản xuất dưới hầm lò cho người lao động. Đa phần các đơn vị hiện nay đã tự làm bánh mỳ, máy lọc nước sạch cung cấp xuống tận gương lò, làm sữa đậu nành… Bánh mỳ các mỏ làm bao năm nay đã trở thành thương hiệu “bánh mỳ mỏ” với chất lượng cao. Nhiều người không làm việc trong mỏ muốn ăn nhưng không có bán ra ngoài. Ngoài ra, mới đây, các đơn vị khai thác hầm lò còn nấu nước chè đỗ đen cho công nhân làm việc dưới hầm lò ăn ngay sau khi tan ca v.v.
… và những đầu bếp có tâm
Có thể nói, mỗi ngày thợ mỏ có hàng vạn suất ăn, từ ăn ca, ăn định lượng đến ăn bồi dưỡng độc hại. Số lượng thực phẩm cung ứng, cung cấp cho các bếp ăn của các mỏ, các đơn vị vô cùng phong phú với đủ loại từ sơn hào, hải vị đến các rau, củ quả, bình dân… Nếu tính thành tiền có thể lên đến hàng tỷ đồng mỗi ngày. Tuy nhiên, những con số đó chưa nói lên điều gì. Ấn tượng hơn cả vẫn là sự an toàn cho mỗi bữa ăn của thợ mỏ luôn được đảm bảo với những quy trình cung ứng và kiểm tra, chế biến nghiêm ngặt. Điều đó chỉ có thể khẳng định khi thống kê trong nhiều năm qua, các bếp ăn của thợ mỏ không để xảy ra những sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm.
Những người lo cho các bữa ăn của người lao động các mỏ quả là những người có tâm mới có được kết quả đáng biểu dương đó. Trao đổi về vấn đề này, đa phần các chị em được phân công phục vụ trong các bếp ăn đều cho rằng, họ luôn có tình cảm đặc biệt với những người thợ mỏ nói chung và những người thợ làm việc trong hầm lò nói riêng, và nấu ăn phục vụ cho thợ mỏ là bổn phận như những người thân trong gia đình. Chị Phạm Hồng Vân cho rằng, các chị quan niệm, có thợ mỏ mới có mình, nên làm sao để nấu ăn ngon cho thợ mỏ không chỉ là trách nhiệm mà hơn thế nữacòn là tình cảm đặc biệt, vì các chị luôn hiểu rằng, thợ mỏ lao động vất vả để làm ra hòn than cho sự nghiệp phát triển chung.
Còn chị Nguyễn Thị Ngân, công nhân cấp dưỡng tại nhà ăn Công ty CP Than Mông Dương có chồng là thợ lò hy sinh trong một sự cố của mỏ thì tâm sự: “Mình thiệt thòi vì ông xã đã không may mắn trong công việc làm mỏ, giờ mỗi khi nấu ăn cho thợ lò cứ luôn có một cảm giác đặc biệt là nấu ăn cho chính chồng mình. Do vậy, mình luôn tâm niệm phải cùng với các đồng nghiệp nấu ăn ngon và đảm bảo an toàn cho anh em thợ mỏ…” Chị Ngân cũng tâm sự thêm, ở bếp ăn này, đa phần các chị em đều có chồng là thợ lò, nhiều chị đã có con cũng vào làm mỏ, rồi các mối quan hệ anh em, đồng nghiệp đã gắn bó qua nhiều năm. Những tình cảm đó luôn là những động lực để chị em luôn “có tâm” trong công tác phục vụ ăn uống cho thợ lò nói riêng và công nhân, cán bộ nói chung.
Những tâm sự chân thành của các chị cũng chính là tình cảm của đa phần các “đầu bếp” trong tất cả các nhà ăn ca của các đơn vị khai thác than, khoáng sản thuộc Tập đoàn. Tình cảm đó đã thực sự làm nên những bữa ăn ca ấm cúng, ngon miệng và an toàn cho hàng vạn thợ mỏ mỗi ngày vào ca suốt trong nhiều năm qua…