Cẩm Phả in dấu tâm hồn thợ Mỏ

      Tôi là con của phu mỏ người Thái Bình. Tôi được sinh ra ở chợ Giời vào những năm 1925, rồi lớn lên ở Núi Trọc, làm nhau ở mỏ. Hơn 95 năm cuộc đời là chừng ấy năm tôi gắn bó với mảnh đất Cẩm Phả này. Sinh ra và lớn lên ở mỏ, nên trọn vẹn tuổi thơ của tôi gắn liền với những người thợ mỏ, tầng than và lán trại. Trong thời kỳ thực dân Pháp, Cẩm Phả là khu công nghiệp khai thác than lớn nhất. Ngày ấy, phu mỏ sống trong các lán xung quanh mỏ như: Lán Cọc Sáu, lán Hòa Bình, lán Núi Trọc... Năm lên 10 tuổi, tôi được ông chú đưa về quê cho đi học trong 6 năm. Đây là vốn chữ nghĩa rất quý báu để giúp tôi trưởng thành trong quá trình tham gia cách mạng. Năm 16 tuổi tôi lại ra khu mỏ làm nhau.

 

      Trong thời gian 24 năm công tác ở Hà Nội, tôi thường xuyên về Quảng Ninh. Không phải là đến mà là về, vì Quảng Ninh là nhà của tôi, là quê của tôi. Tôi về tìm lại dấu chân của ba tôi (cụ Trương Văn Đẩu, nguyên Tỉnh uỷ viên tỉnh Gò Công, nay là tỉnh Tiền Giang-PV) ở những địa chỉ gần như quen thuộc, mà không thể không nhắc đến Vùng mỏ Cẩm Phả, nơi ấm áp nghĩa tình, đong đầy bao nhiêu kỷ niệm của ba tôi đã gắn bó một thời gian khó.

      Tôi sinh ra ở Hòn Gai, năm lên 4 tuổi thì theo bố mẹ về sống ở Cẩm Phả. Bố tôi là thợ điện ắc quy nhà máy Cơ khí Ô tô Cẩm Phả, mẹ tham gia tổ hợp tác buôn hoa quả, nước ngọt. Nhà tôi đông anh em lại nghèo, tôi là con cả. Hồi đó, tôi học lớp 8, bị thủng dạ dày mà không hay biết. Mãi đến khi tôi bị mất máu nhiều quá, đến nỗi bị ngất đi, mọi người phải đưa đi cấp cứu. Tôi nằm viện mất 1 tháng. Gia đình tôi có 8 anh chị em. Hoàn cảnh khó khăn nên bố mẹ không còn đủ khả năng để tiếp tục nuôi tôi ăn học. Sau trận ốm thập tử nhất sinh, tôi dừng việc học, “chữa” giấy khai sinh tăng thêm 2 tuổi để vào làm công nhân ở mỏ than

      Như rất nhiều gia đình khác ở Cẩm Phả, gia đình tôi cũng đóng góp 1 thợ mỏ. Bố tôi nguyên là kỹ sư mỏ than Đèo Nai. Ông là người dẫn dắt tôi đến với cờ vua, cũng là người thày đầu đời của tôi.

      5 tuổi, tôi đã ngồi sau xe bố, đi đến khắp các khu phố quanh Cẩm Phả, các câu lạc bộ cờ vua để xem các bác, các cô, các chú chơi cờ. Họ xuất thân ở nhiều tầng lớp trong xã hội, nhưng phần nhiều là những người gắn bó với ngành Than. Ngày ấy các hoạt động vui chơi giải trí chưa phong phú như bây giờ, internet cũng chưa có, nên cờ vua cũng là một trong những bộ môn thể thao khá nhiều người ưa thích.

      Tôi sinh ra và lớn lên ở Cẩm Phả. Nơi đây chứa đầy những kỷ niệm về tuổi thơ. Mảnh đất này còn là nơi có mái trường và người thầy đáng kính đã truyền cảm hứng, thắp lửa và nuôi dưỡng niềm đam mê của tôi.

      Phần lớn những đứa trẻ như tôi được sinh ra trong các gia đình có bố mẹ làm công nhân ngành Than. Bố là thợ lái máy xúc ở Công ty Than Cọc Sáu nên gia đình tôi sống ở ngay gần Công ty để thuận tiện cho việc đi làm của bố. Ngày đó, tôi thỉnh thoảng được theo bố lên khai trường. Là đơn vị khai thác lộ thiên, do đó, Than Cọc Sau khai thác than bằng phương pháp nổ mìn. Mỗi đợt nổ mìn đó là vô cùng hoành tráng, ấn tượng và thú vị đối với những đứa trẻ như tôi. Ký ức thời thơ ấu của tôi chỉ “gói ghém” gắn liền với những chiếc máy xúc, những khai trường khai thác và cả tiếng nổ mìn vang rền.

      Cũng giống như bao gia đình, ngày ấy, cuộc sống của thợ mỏ còn nhiều khó khăn. Hầu hết gia đình công nhân mỏ đều có nghề phụ sau mỗi giờ lên mỏ như: Chăn nuôi lợn, trồng rau, nuôi gà... để có thêm thu nhập. Vì thế, những đứa trẻ như tôi lại tất bật phụ giúp bố mẹ mỗi buổi chiều tan học. Vì cuộc sống khó khăn nên ngày đó chiếc tivi, đài cát sét, chiếc xe đạp... là những đồ vật quý giá có khi bằng vài tháng lương của thợ mỏ. Cẩm Phả ngày ấy chỉ có những dãy nhà tập thể cho công nhân ngành Than, nhà vườn hoặc ngôi nhà mái bằng 2 tầng. Cả Cẩm Phả khi ấy chỉ có 1 khu nhà tập thể 3 tầng ở phường Cẩm Thành là cao nhất Cẩm Phả. Khu tập thể nằm cách trường THPT Cẩm Phả vài trăm mét, trên con dốc mà để tới trường những đứa học trò nhà ở các phường Cẩm Trung, Cẩm Thành, Cẩm Thủy... phải lấy hết sức đạp xe mới có thể vượt qua. Do đó, người dân Cẩm Phả hay gọi con dốc này là dốc 3 tầng. Vào những năm sau khi hòa bình được lập lại, người ta xây dựng 6 lô nhà tập thể 3 tầng để phân phối cho những gia đình công nhân mỏ ở. Trong đó, chủ yếu là của các đơn vị như: Đèo Nai, Vận Tải, Thống Nhất và Cơ khí Cẩm Phả được sắp xếp theo khu, một phần giành cho giáo viên. Kiến trúc của những lô nhà này được phỏng theo mô hình giống như những căn hộ chung cư của Liên Xô thời bấy giờ.

      Với tôi, vùng mỏ này còn có mái trường THPT Cẩm Phả thân yêu và người thầy đáng kính đã truyền cảm hứng, thắp lửa và nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu hóa học. Nơi đây đã tạo nên nền móng quan trọng cho những thành công của tôi ngày hôm nay. Khi ấy, môn hóa học vốn là môn “đáng sợ” nhất đối với một cậu nhỏ vừa bước vào THPT như tôi. Thế nhưng, dưới mái trường THPT Cẩm Phả, tôi đã may mắn khi được thầy Đăng Lộc Thọ, nguyên hiệu trưởng nhà trường giảng dạy. Bằng cách của riêng mình, thầy đã truyền cảm hứng khiến tôi say mê, yêu thích, đam mê môn học này từ lúc nào không hay. Thầy có dành cho chúng tôi những buổi học hàng giờ đồng hồ, thậm chí tới 1-2h đêm. Nhờ sự dạy dỗ của thầy, tôi đã là học sinh đầu tiên của tỉnh đạt Huy chương Bạc tại cuộc thi Olympic Hóa học quốc tế năm 1998 tại Úc. Và cho đến ngày hôm nay, đây cũng là giải thưởng quốc tế duy nhất đối với học sinh THPT không chuyên. Cũng nhờ thầy và mái trường THPT Cẩm Phả mà hôm nay tôi lại đang tiếp tục truyền lửa đam mê bộ môn hóa học cho học trò của mình để các em có niềm yêu thích, chinh phục đỉnh cao tri thức, gặt hái những thành công trong các kỳ thi Olympic.

      Ký ức của tôi với mảnh đất mỏ này giản dị vậy đấy. Đó là tất cả những gì chân thật nhất, ấn tượng nhất, hạnh phúc nhất mà tôi đã trải qua những ngày còn thơ bé. Nơi đây không chỉ nuôi dưỡng cảm xúc, tình yêu và tự hào về quê hương, mà còn là nơi khởi nguồn cho những thành công của tôi. Vùng đất này còn dạy cho tôi bài học về tình yêu cuộc sống, hăng say lao động, bản lĩnh của con người nơi đây đã ngấm vào trong tôi một cách giản dị bằng chính những tấm gương của người dân quê mình. Để từ đó thôi thúc tôi cần phải nỗ lực đóng góp thật nhiều vào sự phát triển của đất nước quê hương. Tôi luôn mong muốn rằng Cẩm Phả nói riêng và Quảng Ninh sẽ được quan tâm đầu tư hơn nữa về giáo dục để tương xứng với tiềm năng phát triển.